Stof op de bouwplaats: voorschriften

De wet stelt grenswaarden vast voor de blootstelling aan stof op de werkplek (bekend als OEL’s) en dit heeft vooral gevolgen voor de bouwsector. Sinds oktober 2020 is respirabel kristallijn silicastof toegevoegd aan de lijst van carcinogenen.

Zoek nu uit wat de wet zegt over stofvoorschriften.

Europese Vlaggen

Kristallijn silica ingedeeld als kankerverwekkend in België.

Een besluit van 12 januari 2020 zet de Europese richtlijn 2017/2398 van 12 december 2017, waarbij respirabel kristallijn silicastof van werkprocessen aan de lijst van kankerverwekkende stoffen wordt toegevoegd, om in Belgisch recht.

Vanaf 1 januari 2021, wanneer een werknemer wordt blootgesteld aan respirabel kristallijn silica in de loop van zijn beroepsactiviteit, zal de werkgever moeten voldoen aan aanvullende regels die specifiek zijn voor de preventie van CMR agentia (carcinogeen, mutageen of reprotoxisch) volgens de artikelen  VI.1-1 tot VI.1-58  en  VI.2-1 tot VI.2-15 van de Belgische Arbeidswet.

Belangrijkste stappen in de preventie van risico’s in verband met CMR-agentia

Tijdens de risicobeoordeling is de identificatie van CMR-producten* een essentiële stap. De aanwezigheid van deze producten en elke werksituatie die aanleiding kan geven tot blootstelling moeten systematisch worden nagegaan. 

De preventiebenadering vereist de eliminatie of vervanging van gevaarlijke chemische agentia.

Aangezien CMR's zelfs bij zeer lage doses gezondheidseffecten kunnen veroorzaken, moet alles in het werk worden gesteld om blootstelling te voorkomen of tot een zo laag mogelijk niveau te beperken, en altijd onder de grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling: 

  • Werken in afgesloten ruimte
  • Toepassing van andere technische maatregelen voor collectieve bescherming (opvangen aan de bron, omhulling, mechanisatie van bepaalde werkzaamheden, enz.) en organisatorische maatregelen (vermindering van het aantal blootgestelde werknemers, enz.)
  • Uitvoering van hygiëne- en noodmaatregelen
  • Het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen wanneer alle andere maatregelen om risico's uit te sluiten of te verminderen ontoereikend of onmogelijk zijn 

Voor blootgestelde werknemers wordt een versterkte individuele monitoring opgezet tijdens de volledige duur van de werkactiviteit.

Ten minste eenmaal per jaar en telkens wanneer zich een wijziging voordoet die de blootstelling van de werknemers negatief zou kunnen beïnvloeden, wordt gecontroleerd of de voorgeschreven grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling worden nageleefd.

Indien de bindende grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling of de biologische grenswaarden worden overschreden, moeten de betrokken werkplekken worden stilgelegd totdat corrigerende maatregelen zijn genomen.

Alle genomen maatregelen moeten gepaard gaan met opleiding en bewustmaking van het personeel dat aan CMR-risico's is blootgesteld, en met opleiding in de preventie van deze risico's. 

*Chemische stoffen die als kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting worden beschouwd

Wat is de blootstellingsgrenswaarde voor stof op de bouwplaats?

In België is de grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling (OEL) voor kristallijne silica vastgesteld op 0,1 mg/m3. 

Dit komt overeen met de hoeveelheid van een 3 cm lange mensenhaar per kubieke meter lucht of een klein snufje zout.  Dus het is praktisch onzichtbaar? Ja, want het fijnste stof is helaas niet zichtbaar voor het menselijk oog. Het wordt pas zichtbaar voor het menselijk oog wanneer het de maximumgrenzen ver overschreden heeft.

Hoewel het meeste stof dat op de bouwplaats zichtbaar is, geen fijn stof is maar grof stof, is het toch belangrijk waakzaam te zijn, want gevaarlijk stof is nu juist datgene wat men niet kan zien.

De verordeningen stellen concentratiegrenswaarden vast voor bepaalde chemische agentia die gedurende een bepaalde referentieperiode niet mogen worden overschreden in de atmosfeer van werkplekken (VLEP).  Daarbij wordt rekening gehouden met 4 criteria: de stofconcentratie, de blootstellingstijd, de grootte van de deeltjes (de fijnste zijn gevaarlijker) en de eigenschappen van de materialen.

Hoe wordt blootstelling aan stof berekend?

Please enter alternative text here (optional)

De blootstelling aan stof wordt gemeten als een concentratie (milligram stof/kubieke meter lucht) en wordt gemiddeld berekend over een werkperiode van 8 uur.  

Een stofblootstelling van 20 mg/m3 gedurende 4 uur, gevolgd door geen blootstelling gedurende de rest van de dag, staat bijvoorbeeld gelijk met een blootstelling van 10 mg/m3 gedurende 8 uur.

De grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling (OEL)*, ook gemeten in mg/m3, is de maximale concentratie bij 8 uur werk.

Als een bindende wettelijke OEL wordt overschreden, moet de werkgever onmiddellijk beschermende en preventieve maatregelen nemen. Niet-naleving van de VLEP stelt de werkgever bloot aan sancties.  

*De artikelen R 4412-149 en R 4412-150 van het arbeidswetboek en decreet 84-1093 van 07/12/84.

Een stofpreventiesysteem voor elke toepassing

Het is ingewikkeld om door de jungle van voorschriften te navigeren. En weten welke apparaten op stofafzuigsystemen moeten worden afgestemd en vervolgens de meest doeltreffende stofafzuigprestaties leveren, is vervelend en tijdrovend.

Weet u welke compatibele systemen in bijna alle gevallen de beste vacuümprestaties leveren?

Bekijk onze gids over welke componenten te combineren voor de meest effectieve bescherming tegen stof

Product- en accesoiregeleiders voor vrijwel stofvrij werken

Ontdek hier hoe u uw boor-, beitel-, slijp-, schuur- of tegelsnijtoepassingen vrijwel stofvrij kunt maken.

Waar kan ik gedetailleerde informatie krijgen?

Word opgeleid en geïnformeerd

Opleiding ter plaatse

Ontdek onze H&S-opleiding over stofbeheersing. Deze opleiding is toegespitst op de mogelijke risico's op korte en lange termijn en op preventiemaatregelen.

Bestaande methoden en technische oplossingen worden gepresenteerd om de blootstelling aan stof direct bij de bron te verminderen.

Leer hoe je als werknemer risicovolle situaties kunt vermijden.

Het is belangrijk dat u als werkgever uw verplichtingen kent inzake de evaluatie en de beperking van de risico's op het terrein en dat u uw werknemers opleidt in de methoden om deze risico's te voorkomen. 

Meer informatie over H&S stoftraining

Documenteer uzelf

Voor meer details over de Europese verordening kunt u de richtlijn 2017/2398 van 12 december 2017 lezen

Wij nodigen u tevens uit de richtllijnen van het Institut National de la Recherche Scientifique (INRS) te raadplegen, waarin enkele belangrijke punten worden opgesomd die door de werkgever in acht moeten worden genomen, zoals

  • De risico's vastleggen in één enkel document dat ter beschikking van de bedrijfsarts wordt gesteld;
  • De verontreinigende stof bij de bron opvangen (via een afzuignet) - als dat niet mogelijk is, de opvang met algemene ventilatie voltooien;
  • De drempelwaarden voor verontreiniging, aangegeven door de grenswaarden voor verontreinigende emissies (VLEP), in acht nemen en regelmatig controleren;
  • De behandeling en lozing van verontreinigende stoffen organiseren.